|
Zelfzorg bij acne |
|
Wat is acne?
Acne is een aandoening waarbij de talgklieren verstopt raken. Soms treden er
ontstekingen op. Talg is een olie-achtige stof die de huid soepel houdt en
beschermt tegen uitdrogen. Elke talgklier heeft een opening, de porie. Daardoor
kan de talg naar buiten.
Mee-eters
In de puberteit gaat het lichaam meer hormonen aanmaken, onder meer androgene
hormonen. Deze hormonen maken dat de talgklieren groeien en meer talg gaan maken.
Tegelijk gaat de huid sneller afschilferen. Dan kan een mengsel van dode
huidcellen en talg een prop vormen in het afvoerkanaaltje van de talgklier. Dat
raakt verstopt, en zo ontstaat een talgophoping onder de huid: een mee-eter (comedo).
Als de porie nog een beetje open is, ontstaat een zwart puntje (open of zwarte
comedo). De zwarte kleur is huidpigment, geen vuil. Mee-eters betekenen dus niet
dat je je niet genoeg wast! Is de porie helemaal afgesloten dan ontstaat een wit
bultje (gesloten of witte comedo).
Pukkels en puisten
De verstopte talgklieren kunnen gaan ontsteken. Dat is het werk van een bacterie
die normaal op de huid voorkomt. Dan ontstaat er een rode pukkel of een puistje
met een puskopje: een ophopingen van talg en pus vlak onder het oppervlak van de
huid.
De ontsteking kan ook dieper in de huid zitten (cyste). Dan zijn er grote rode
pukkels te zien.
Fabeltjes
Over acne wordt allerlei onzin verteld. Daarom:
- acne ontstaat niet door het eten van chocola, varkensvlees,
of wat dan ook.
- je krijgt geen puistjes doordat je je niet genoeg wast.
- acne heeft ook niets te maken met bepaalde seksuele
gewoonten.
Wat kunt u zelf doen?
De hormonen zijn de belangrijkste oorzaak van het ontstaan van acne. Maar er
zijn wel dingen die je beter kunt doen of juist laten om het binnen de perken te
houden.
- Gezond leven helpt voor een gezonde huid. Eet evenwichtig,
met vooral veel fruit, drink veel water, rook niet, neem voldoende nachtrust
en ga niet te veel zonnen.
- Make-up op basis van vet of olie is niet goed voor een huid
met puistjes. Gebruik liever make-up op waterbasis.
- Maak de huid hoogstens tweemaal per dag schoon. Gebruik
lauwwarm water en een pH-neutrale zeep (wastablet of emulsie).
- Als je pukkels of puistjes hebt, kun je ook een
reinigingsmiddel gebruiken met chloorhexidine.
- Krabben, peuteren en uitknijpen kunnen ontstekingen en
littekens veroorzaken. Laat witte comedonen en grote puisten met rust. Je
mag alleen mee-eters (zwarte comedonen) en rijpe puistjes uitknijpen. Neem
dan eerst een warme douche, of leg er een vochtig kompres op. Dan gaan de
poriën open. Gebruik een speciaal comedonenlepeltje (quetscher).
- Ga eens naar een schoonheidsspecialist of een huidtherapeut.
Daar kun je advies krijgen over verantwoord uitknijpen. Er zijn
behandelingen die een gunstig effect hebben op acne.
- Zonlicht kan helpen tegen de ontstekingen, vooral in een
droog klimaat. Vochtige warmte is minder gunstig. Het is niet zeker of de
zonnebank ook zo'n goed effect heeft. De UV-straling van de zon en de
zonnebank heeft ook nadelen: de kans op huidkanker wordt er groter door.
Wat maakt het erger?
Er zijn allerlei invloeden die het ontstaan van acne bevorderen of die bestaande
acne verergeren:
- bepaalde medicijnen;
- spiersterkende middelen (anabole steroïden);
- anticonceptiepil. Gebruik je de pil en worden je puistjes
daar erger van, dan kan het zin hebben op een andere pil over te stappen;
- irritatie door uitknijpen of peuteren, maar ook door de
wrijving van de kinband van een brommerhelm;
- cosmetica op oliebasis;
- te veel wassen;
- de combinatie van vochtige warmte en UV-licht;
- menstruatie en zwangerschap;
- stress;
- sommige chemische stoffen, zoals vetten, teerproducten, en
bestrijdingsmiddelen tegen onkruid en insecten.
Wat kan uw apotheker voor u doen?
Bij de apotheek zijn werkzame middelen tegen acne te koop. In de meest gebruikte
vrij verkrijgbare middelen tegen acne zit benzoylperoxide. Dat schilfert de huid
af en remt de ontstekingsverschijnselen. Bovendien remt het de groei van de
bacteriën die de ontstekingen veroorzaken.
Andere middelen bevatten salicylzuur. Ook dat bevordert de afschilfering van de
huid. Chloorhexidine doodt bacteriën. Het is verkrijgbaar in de vorm van een
oplossing, crème en zeep.
Reken erop dat je puistjes niet zomaar verdwijnen als je een middel tegen acne
gaat gebruiken. Het duurt twee à drie maanden voordat het echt minder wordt.
Het is een kwestie van stug volhouden en veel geduld hebben.
Als je benzoylperoxide gaat gebruiken, moet je beginnen met een 5%-gel en die
eerst maar één keer per dag aanbrengen. Na een paar dagen mag je het twee keer
per dag gaan gebruiken. Eventueel kun je na een paar weken een 10%-gel gaan
gebruiken.
Deze langzame opbouw is nodig omdat de huid in het begin geïrriteerd kan raken
door de actieve stoffen in het geneesmiddel. Dan wordt hij rood en branderig. Is
die irritatie ernstig of duurt ze langer dan een week, dan kun je beter
overstappen op een ander middel. Sommige mensen zijn overgevoelig voor
benzoylperoxide.
Zowel benzoylperoxide, salicylzuur als chloorhexidine kunnen zonder bezwaar
gebruikt worden tijdens zwangerschap of borstvoeding.
N.B. Benzoylperoxide kan een blekende werking hebben op kleding, beddengoed,
wenkbrauwen en haar.
In welke gevallen kunt u beter naar de huisarts gaan?
Acne is normaal voor jonge mensen tussen de 14 en 25. Je hoeft er niet mee naar
de huisarts, behalve als je veel ontstekingen hebt. Ook als je na drie maanden
zelfbehandeling geen verbetering ziet, is het zinvol de huisarts te raadplegen.
In de volgende gevallen is acne altijd een reden om naar de huisarts te gaan.
- Als een baby of een kind onder de tien jaar acne krijgt.
- Als een volwassen vrouw plotseling een vrij ernstige acne
krijgt.
- Als de acne gepaard gaat met koorts en gewrichtsklachten.
- Als iemand wel pukkels en puistjes heeft maar geen
mee-eters.
- Als de acne mogelijk veroorzaakt wordt door een
voorgeschreven geneesmiddel.
- Als je acne hebt en de anticonceptiepil wilt gaan gebruiken.